Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΚΟΙΝΗ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

17444916-insulartahiti_3_

Η παρούσα έκθεση αποτυπώνει την εξέλιξη της νησιωτικότητας στην εξέλιξη της Ε.Ε. Ως ένα πεδίο εφαρμοσμένης πολιτικής με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, η νησιωτική πολιτική δεν έχει τύχει μέχρι στιγμής της δέουσας σημασίας. Ο κανόνας “one size fits all” της Ε.Ε. δε βρίσκει εφαρμογή στα νησιά με τα ειδικά χαρακτηριστικά όπως αναπτύσσονται στην έκθεση. Αντιθέτως, αντί για την επιδιωκόμενη συνοχή και ανάπτυξη στις οποίες στοχεύουν οι περιφερειακές παρεμβάσεις, παρατηρούνται έντονες τάσεις  υποβάθμισης των συνθηκών ζωής των νησιωτών αλλά και ερημοποίησης. Το κείμενο θέτει προς συζήτηση ορισμένα βασικά  και αναγκαία βήματα για αντιστροφή της παρούσας τάσης και διασφάλιση της ισοπολιτείας των νησιωτών.

 

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νησιών.

Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, νησί θεωρείται κάθε τμήμα γής που περιβάλλεται από θάλασσα. H ΕUROSTAT, στοχεύοντας σε ένα στατιστικό ορισμό με κοινωνικό-οικονομική σημασία, θεώρησε ότι ένα νησί πρέπει επιπλέον να έχει μόνιμο πληθυσμό, να μην έχει σταθερή σύνδεση με τη ξηρά, να μην περιλαμβάνει πρωτεύουσα κράτους. Υπάρχουν σήμερα περίπου 450 νησιά στην ΕΕ που καλύπτουν το 4,5% του εδάφους. Σ’ αυτά δεν περιλαμβάνονται οι υπερπόντιες κτήσεις καθώς και τα βρετανικά νησιά που δεν αποτελούν κοινοτικό έδαφος. Μόνο τρεις χώρες της ΕΕ, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και η Αυστρία δεν έχουν νησιά. Με βάση αυτό τον ορισμό στην έννοια του νησιού συμπεριλαμβάνονται γεωγραφικές ενότητες με έκταση που κυμαίνεται από 25.700 τετρ.χ (Σικελία) μέχρι και λιγότερο από 1 τετρ.χ, που έχουν πληθυσμό πολλών δεκάδων χιλιάδων αλλά και μερικών δεκάδων, που απέχουν λιγότερο από ένα χιλιόμετρο από την ηπειρωτική Ευρώπη αλλά και μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα. Από διοικητικής πλευράς υπάρχουν, από τη μια πλευρά 16 περιφέρειες (Nuts Ι & II) αμιγώς νησιωτικές και από την άλλη μεγάλος αριθμός μικρών παράκτιων νησιών από τα οποία ορισμένα δεν αποτελούν ούτε αυτόνομη διοικητική μονάδα (πχ. πολλά νησιά της Βρετάνης).

Κοινά χαρακτηριστικά των νησιών της Ευρώπης αποτελούν:

  1. Το μικρό μέγεθος τόσο σχετικά με την έκταση, όσο και με το πληθυσμό προκαλώντας στρεβλώσεις της αγοράς
  2. Η φυσική τους απομόνωση εξ αιτίας της ασυνέχειας του χώρου καθιστώντας ευάλωτα στη κλιματική αλλαγή
  3. Το ιδιαίτερο πολιτιστικό κεφάλαιο που συνδέεται με τα παραπάνω και αναφέρεται σε ξεχωριστές παραδόσεις και έθιμα.
  4. Η διασυνοριακή ταυτότητα που τα καθιστά ευαίσθητα σε ζητήματα ασφάλειας.

Σε συνθήκες ύφεσης και περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής που αντιμετωπιζουν οι χώρες της ΕΕ, τα νησιά βρίσκονται σε ακόμη δυσμενέστερη θέση από πριν. Η διαρκής ροή προσφύγων προς την ενδοχώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ισχυροποιεί αυτή τη τάση. Παρότι η δράσεις των διαρθρωτικών ταμείων για τη περίοδο 2014-2020 σχεδιάστηκαν ώστε να εμποδιστεί η διεύρυνση της απόκλισης μεταξύ αναπτυγμένων και μη περιοχών, οι παρεμβάσεις αυτές δεν φαίνεται να αρκούν ώστε να βάλουν τα νησιά σε μια αναπτυξιακή διαδικασία. Παράλληλα η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει δραματικά στους εθνικούς και περιφερειακούς προϋπολογισμούς πολλών κρατών μελών περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης σε πολλούς τομείς και επιφέροντας μία πτώση κατά 20 % των δημόσιων επενδύσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι, όπως επισημαίνεται και στην έκτη έκθεση για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, ο αντίκτυπος της κρίσης έχει πλήξει σοβαρά τις δυνατότητες ανάπτυξης πολλών μειονεκτουσών περιφερειών, συμπεριλαμβανομένων των νήσων· λαμβάνοντας υπόψη ότι η οικονομική κρίση έχει αντιστρέψει τη μακροπρόθεσμη τάση σύγκλισης του ΑΕγχΠ και των ποσοστών ανεργίας σε ολόκληρη την ΕΕ, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η φτώχεια, να επιδεινώνεται ο κοινωνικός αποκλεισμός και να παρακωλύεται η επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου της Ένωσης για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή·

Γίνεται λοιπόν σαφές ότι δεν είναι δυνατόν η ΕΕ “να μεταχειρίζεται με διαφορετικό τρόπο παρόμοιες καταστάσεις αλλά ούτε διαφορετικές καταστάσεις με παρόμοιο τρόπο”3 καθόσον όπως αποφάσισε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (Απόφαση της 23/1/83, υπόθεση 08/82), αυτό αποτελεί πρακτική αρνητικής διάκρισης (pratique discriminatoire). Στη προκειμένη περίπτωση αποτελεί διάκριση σε βάρος των νησιών η προσπάθεια εφαρμογής των ίδιων κανόνων σε περιοχές με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Παρ’όλα αυτά δεν έχει καταγραφεί στις συνθήκες μια συγκροτημένη πολιτική για τη νησιωτικότητα.

Εν όψει της Μαλτέζικης προεδρίας της ΕΕ θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, τόσο η συνάφεια των θαλάσσιων πολιτικών για τα νησιά, όσο και το μεγάλο δυναμικό των νησιών στη συμβολή τους στη γαλάζια ανάπτυξη και οικονομία.

Ειδικότερα:

Τα νησιά προσφέρουν μεγάλες επενδυτικές ευκαιρίες για τις τεχνολογίες αιχμής στον τομέα της ναυτιλίας, και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ταυτόχρονα, τα δομικά μειονεκτήματά τους περιορίζουν την ανταγωνιστικότητά τους, τη δυνατότητα να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και να διασφαλίσουν τις συνθήκες ευημερίας .

Τα νησιά συχνά υστερούν σε εξειδικευμένο προσωπικό. Οι προοπτικές εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης στους τομείς της θαλάσσιας πολιτικής και ναυτιλίας, όπως επίσης και η έρευνα και καινοτομία στη θαλάσσια βιομηχανία αποτελούν ευκαιρίες για τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών.

Τα νησιά είναι στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Η ποιότητα των προϊόντων, οι περιορισμένοι πόροι, η διάβρωση των ακτών και η ερημοποίηση αποτελούν τις κύριες επιπτώσεις. Η στήριξη για την έρευνα στις επιπτώσεις αυτές της κλιματικής αλλαγής στα νησιά και τις ναυτιλιακές δραστηριότητες, το περιβάλλον και τις παράκτιες ζώνες είναι απαραίτητη για τον εμπλουτισμό της γνώσης και την καινοτομίας στη βάση της νησιωτικής πολιτικής.

Τα νησιά είναι συνήθως πόλος έλξης τουρισμού αλλά ταυτόχρονα διαθέτουν ευάλωτο φυσικό περιβάλλον που δέχεται δυσανάλογη πίεση από τις εποχιακές εμπορικές δραστηριότητες. Τα νησιά αποτελούν ξεχωριστές συστάδες πολιτιστικής κληρονομιάς. Η ποιότητα διαμόρφωσης των ιστορικών και αρχαιολογικών χώρων, η διατήρηση και ανάδειξη των τοπικών εθίμων, αποτελούν ξεχωριστές ευκαιρίες κοινωνικής και εμπορικής επιχειρηματικότητας για τη δημιουργική βιομηχανία.

Ταυτόχρονα, με άξονα τη φυσική τους ομορφιά, και τη πολιτιστική τους αξία, μπορούν να αναπτυχθούν οικονομίες που θα στηρίζονται στον ποιοτικό τουρισμό με εναλλακτικές μορφές. Όμως θα πρέπει να δοθούν κίνητρα ώστε να μην αποτελέσει ο τουρισμός «μονοκαλλιέργεια» διότι αυτό θα αυξήσει την ευπάθεια της οικονομίας σε εξωγενείς παράγοντες. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει, ταυτόχρονα, να αναπτυχθούν δράσεις στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα σε σύνδεση με το τουρισμό. Στόχος είναι η εξεύρεση μιας ισορροπίας μεταξύ ανάπτυξης και περιβαλλοντικής προστασίας των οικοσυστημάτων και του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η οποία είναι απαραίτητη για μια βιώσιμη ανάπτυξη και ευημερία.

Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 55 της συνθήκης του Άμστερνταμ, κρίνεται σκόπιμο να αναδειχθεί σε επίπεδο Υπουργών Ναυτιλίας και Οικονομίας η οριζόντια διάσταση της νησιωτικής πολιτικής.

Πυλώνες της κοινής νησιωτικής πολιτικής είναι η διασφάλιση της αυτονομίας και της ισοπολιτείας των νησιωτών και βασικοί άξονες οι τομείς παρέμβασης που έχουν αναδειχθεί ως μόνιμες εστίες άνισης ανάπτυξης και πληγές της κοινωνικής συνοχής.

Πιο συγκεκριμένα:

Υγεία.

Οι κάτοικοι των νησιών παρουσιάζουν περισσότερες ασθένειες από τους κατοίκους των πόλεων λόγω έλλειψης ιατρικών μονάδων. Χρειάζεται να δοθεί έμφαση στην προληπτική ιατρική και στη πρωτοβάθμια υγεία με την αξιοποίηση των σύγχρονων μεθόδων τηλεπικοινωνιών (υπηρεσίες τηλεϊατρικής) τόσο για τη γνωμάτευση και θεραπεία όσο και για την επιμόρφωση του νοσηλευτικού προσωπικού. Παράλληλα η Ευρώπη καλείται να στηρίξει τη λειτουργία της βάσεων αεροδιακομιδής ασθενών και την προμήθεια υγειονομικά διαμορφωμένων πλωτών για τη διακομιδή τους.

Εκπαίδευση

Οι κάτοικοι των νησιών παρουσιάζουν μεγάλα ποσοστά σχολικής διαρροής και μη έγκαιρης ολοκλήρωσης των σπουδών λόγω ανεπαρκών εκπαιδευτικών υποδομών. Υπάρχει ανάγκη κάλυψης των μαθητών που πρέπει να μετακινηθούν είτε για τα μαθήματα είτε για τις εξετάσεις. Υπάρχει επίσης ανάγκη κινήτρων για στελέχωση των σχολικών μονάδων και δημιουργίας θεσμών δημιουργικής απασχόλησης. Στόχος η παύση του κατακερματισμού και η ανάπτυξη συνεκτικότητας και συνέργειας μεταξύ των υπηρεσιών, με αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών και με την πολύτιμη βοήθεια των Πανεπιστημίων των νησιών.

Η Λειψυδρία και το φυσικό περιβάλλον

Τα συστήματα ύδρευσης σε συνδυασμό με τις ΑΠΕ αποτελούν πεδία αιχμής. Προωθούμε μια πολιτική για το νερό συμβατή με το περιβάλλον και με ελαχιστοποίηση του κόστους. Η ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων και υγρών αποβλήτων γίνεται με ενθάρρυνση τοπικών κινημάτων και της αξιοποίησης των ΑΠΕ. Η στήριξη για την έρευνα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα νησιά και τις ναυτιλιακές δραστηριότητες, το περιβάλλον και τις παράκτιες ζώνες είναι απαραίτητη για τον εμπλουτισμό της γνώσης και την καινοτομίας στη βάση της νησιωτικής πολιτικής.

Υποδομές

Η απουσία ποιοτικών και βιώσιμων υποδομών στις μεταφορές και τις συγκοινωνίες στερεί από τους κατοίκους των νησιών τη δυνατότητα να αναπτύξουν το εμπόριο των γεωργικών και αλιευτικών τους προϊόντων. Υποστηρίζουμε το χωροταξικό σχεδιασμό με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος, καθορισμό των χρήσεων γης και έλεγχο της εκτός οικισμού δόμησης που θα συμβάλει στη διατήρηση του μοναδικού τοπίου των νησιών με σεβασμό στις πολεοδομικές διατάξεις. Παράλληλα δίνεται προτεραιότητα στην κατασκευή ή την ολοκλήρωση των σημαντικών υποδομών, που λείπουν από τα νησιά (λιμάνια, αποχέτευση, ύδρευση κλπ).

Μεταφορές

Η διαμόρφωση σχεδίων δικτύου συνδυασμένων μεταφορών, με αεροπορικά και ακτοπλοϊκά δρομολόγια, καθώς και υδατοδρόμια, για την καλύτερη εξυπηρέτηση των νησιών σε όλη την Ευρώπη. Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας αυτής θα εξεταστούν οι αρχές εφαρμογής του «μεταφορικού ισοδυνάμου» και της μείωσης της δημόσιας δαπάνης που προκάλεσε ο κανονισμός 3577/1992 της Ε.Ε. Η ακτοπλοΐα είναι για τα μικρά νησιά ότι και οι λεωφόροι για τη στεριά. Είναι δημόσιο αγαθό και βασικός όρος επιβίωσης των νησιωτών. Δεν μπορεί και δεν πρέπει αν τίθεται με όρους αυστηρά εμπορικού συμφέροντος. Είναι μια υπηρεσία που πρέπει να παρέχεται με αντίστοιχο κόστος για τις ίδιες χιλιομετρικές αποστάσεις, με ποιοτικά μέσα, και σε ικανοποιητική συχνότητα.

Τοπική Οικονομία

Η απομόνωση και ο μικρός πληθυσμός δύναται να δημιουργήσουν συνθήκες ολιγοπωλίου ή μονοπωλίου. Σήμερα, η εφαρμογή ενιαίων κανόνων σε περιοχές απομονωμένες, με ιδιαίτερα προβλήματα πρόσβασης και αναγνωρισμένες αδυναμίες λειτουργίας των βασικών κανόνων της αγοράς, αποκλείουν τους πολίτες των νησιών από το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο. Οι κανόνες ανταγωνισμού δεν μπορούν να εφαρμοστούν σε τόσο μικρή αγορά. Η δυνατότητα διατίμησης στα βασικά αγαθά και ειδικού φορολογικού καθεστώτος είναι επιτακτικές επιλογές.

Οι περισσότερες χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν νησιά στην επικράτεια τους. Οι κάτοικοι των νησιών έρχονται αντιμέτωποι με όλες τις αδυναμίες εφαρμογής της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μιας και στερούνται βασικών εργαλείων ανάπτυξης.

Η εξέλιξη του ζητήματος των νήσων οικονομικό πλαίσιο της Ε.Ε.

Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη (υπογράφηκε το 1986 και τέθηκε σε ισχύ το 1987) με την οποία εισήχθη στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ο τίτλος ΧVII (δεκαεφτά) ο οποίος αφορά την πολιτική οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας. Με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη (ΕΕΠ) διαμορφώθηκε το νομικό θεμέλιο μιας ιδιαίτερης κοινοτικής πολιτικής αλληλεγγύης μέσω της οποίας θα μπορούσαν να ωφεληθούν και τα ευρωπαϊκά νησιά. Η ΕΕΠ δεν έκανε ωστόσο ειδική αναφορά στις νησιωτικές περιοχές.

Το 1988 στη Σύνοδο Κορυφής της Ρόδου, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα αναγνώρισε για πρώτη φορά την ιδιαιτερότητα του Αιγαίου και των νησιωτικών περιοχών γενικότερα. Στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της Ρόδου αποσαφηνίστηκε ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νησιά δεν είναι συγκυριακής φύσης, αλλά πρόκειται για δομικά προβλήματα που έχουν τη βάση τους στις ιδιαιτερότητες του νησιωτικού χώρου.

Με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ ενισχύθηκαν και εμβαθύνθηκαν οι αρμοδιότητες της Κοινότητας στον τομέα της περιφερειακής πολιτικής. Ένώ το Μάαστριχτ αναφέρεται στις νησιωτικές περιοχές της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, ακόμη και τις υπερπόντιες, δεν υπήρξε καμία αναφορά στα ελληνικά νησιά παρότι είχε προηγηθεί η κατάκτηση της Συνόδου Κορυφής της Ρόδου.

Κατά τη Διακυβερνητική Διάσκεψη που οδήγησε στην υπογραφή της Συνθήκης του Άμστερνταμ (υπογράφηκε το 1997 και τέθηκε σε ισχύ το 1999), στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα υπήρξε ειδική μνεία για τα νησιά. Συγκεκριμένα, επέτυχε να συμπεριληφθεί στο άρθρο 158 της Συνθήκης, το οποίο αποτελεί τη νομική βάση για την πολιτική οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της ΕΕ, ειδική αναφορά για μέριμνα της Κοινότητας σε σχέση με τις νήσους. Με το τροποποιημένο άρθρο 158, δηλωνόταν ότι «η Κοινότητα αποσκοπεί, ιδιαίτερα, στη μείωση των διαφορών μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών και στη μείωση της καθυστέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών ή νήσων, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών».

Η Συνέλευση για το Μέλλον της Ευρώπης, ενέκρινε μια διατύπωση πανομοιότυπη με εκείνη του άρθρου 158 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, με τη διαφορά όμως ότι πλάι στην οικονομική και κοινωνική συνοχή προσέθεσε την έννοια της εδαφικής συνοχής. Αυτό συνεπάγεται ότι η Ένωση υποχρεούται πλέον, κατά τη χάραξη της πολιτικής της στον τομέα της συνοχής (διαρθρωτικά ταμεία, Ταμείο Συνοχής), να λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη την ανάγκη ενίσχυσης της διασύνδεσης των νησιών με τα ηπειρωτικά εδάφη.

Στη Συνθήκη του Άμστερνταμ, ενσωματώθηκε ως παράρτημα μία “Δήλωση σχετικά με τις νησιωτικές περιοχές”. Τα νησιωτικά εδάφη της Ένωσης όπως αναγνωρίζονται από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ (άρθρο 30) αντιμετωπίζουν διαρθρωτικά προβλήματα οφειλόμενα στη γεωγραφική τους ιδιαιτερότητα, τα οποία, επειδή είναι μόνιμα, εμποδίζουν την οικονομική και κοινωνική τους ανάπτυξη. Πιο συγκεκριμένα, τα νησιά έχοντας την ιδιαιτερότητα να περιβάλλονται από θάλασσα, και να είναι αποκομμένα από τα ηπειρωτικά εδάφη, χαρακτηρίζονται από το στοιχείο της απομόνωσης. Η ιδιατερότητα αυτή εμποδίζει τη πρόσβαση των κατοίκων σε εμπορεύματα και υπηρεσίες εκπαίδευσης και υγείας. Επιπρόσθετα, επιδεινώνεται από την ερημοποίηση, τη διάβρωση των ακτών και τους περιορισμένους υλικούς πόρους. Στο άρθρο 55 γίνεται σαφές πως λόγω απομόνωσης, απουσιάζουν οι συνθήκες ανταγωνισμού και έτσι αυξάνεται σημαντικά το κόστος διαβίωσης. Τα προβλήματα αυτά σωρευτικά καταλήγουν να αναχαιτίζουν σημαντικά την ανάπτυξη των νησιών και να προκαλούν μόνιμη υστέρηση.

Δεδομένης της ειδικής μνείας στα νησιά που επιτεύχθηκε στο Άμστερνταμ, πραγματοποιήθηκαν στη συνέχεια σημαντικά βήματα κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Προεδρίας το πρώτο εξάμηνο του 2003 μέσα από τον προγραμματισμό και τις προσπάθειες που έγιναν για να ενισχυθούν ακόμη περισσότερο οι νησιωτικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να μειωθεί η απόσταση που χωρίζει τη νησιωτική περιφέρεια από την ηπειρωτική. Η Ελλάδα ακολούθησε μια στρατηγική, που στόχο είχε αφενός να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο τις θέσεις που η Κομισιόν ή άλλες χώρες προετοίμαζαν όσον αφορά τον προγραμματισμό της ΕΕ για τις νησιωτικές περιοχές και αφετέρου να προωθήσει τις δικές της θέσεις. Μια σημαντική επιτυχία που ολοκληρώθηκε την τελευταία εβδομάδα της Ελληνικής Προεδρίας κατά τη διάρκεια των κρίσιμων διαπραγματεύσεων για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής ήταν η έγκριση πολύ ευνοϊκών ρυθμίσεων για τις νησιωτικές περιοχές, οι οποίες ωφέλησαν ιδιαίτερα τα νησιά του Αιγαίου. Συγκεκριμένα τα νησιά του Αιγαίου εξαιρέθηκαν από το μέτρο «αποσύνδεσης της παραγωγής από τις ενισχύσεις» με αποτέλεσμα οι νησιώτες παραγωγοί να συνεχίσουν να λαμβάνουν τις χορηγούμενες επιδοτήσεις (όπως οι στρεμματικές ενισχύσεις των σιτηρών, οι πριμοδοτήσεις για τα αιγοπρόβατα και τα βοοειδή) είτε με το υφιστάμενο καθεστώς είτε αν το επιθυμούν με το καινούριο (60% μέσος όρος, 40% στρεμματική).

Η διατύπωση του άρθρου τροποποιήθηκε κατά ακόμη ευνοϊκότερο τρόπο κατά τη Διακυβερνητική Διάσκεψη που ακολούθησε τη Συνταγματική Συνέλευση. Συγκεκριμένα, στη διατύπωση «η Ένωση αποσκοπεί, ιδιαίτερα, στη μείωση των διαφορών μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών και στη μείωση της καθυστέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών ή νήσων, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών» αφαιρέθηκε η λέξη «νήσων», αλλά προστέθηκε νέο εδάφιο στο οποίο γίνεται αναφορά σε «περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα δημογραφικά προβλήματα, όπως οι υπερβόρειες χώρες, οι νησιωτικές οι διασυνοριακές και ορεινές περιοχές». Η νέα διατύπωση, αποσυνδέοντας τις νησιωτικές από τις πλέον μειονεκτικές περιοχές και κάνοντας αναφορά σε «σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα» είναι ευνοϊκότερη, καθόσον η διφορούμενη διατύπωση «των πλέον μειονεκτικών περιοχών ή νήσων» δεν ήταν απόλυτα ικανοποιητική, διότι μπορούσε να ερμηνευτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τρόπον ώστε να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής μόνο τα πλέον μειονεκτικά νησιά, αφήνοντας έξω πολλά από τα ελληνικά νησιά.

Οι δράσεις αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που έχει ως βασικό στόχο την οικονομική, κοινωνική και τώρα πλέον και εδαφική συνοχή της ΕΕ, με χρηματοδοτήσεις και ενισχύσεις μέσα από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, το Ταμείο Συνοχής και τις Κοινοτικές Πρωτοβουλίες (INTERREG, LEADER, PESCA, URBAΝ) κλπ).

Ενισχυτικά έδρασαν οι διατάξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα νησιά στην Ανακοίνωση που εξέδωσε στο τέλος του 2003 σχετικά με την ερμηνεία του Κανονισμού για τις θαλάσσιες ενδομεταφορές (Καμποτάζ) με την οποία απλοποιούνται οι κανόνες για τις θαλάσσιες μεταφορές προς και από τα μικρά νησιά. Η Επιτροπή επέτρεψε τη σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας για διάστημα 6 ετών ή ακόμα και 12 ετών για τα μικρά νησιά. Η Επιτροπή ορίζει ως μικρά νησιά εκείνα των οποίων ο μέγιστος ετήσιος αριθμός επιβατών δεν ξεπερνά τις 100.000.

Η πολιτική συνοχής της Ε.Ε. Είναι αυτή που κατ’ουσίαν καλείται να ενσωματώσει το ζήτημα της νησιωτικότητας στις δράσεις της. Αυτό γιατί η οικονομική και κοινωνική συνοχή –όπως ορίζεται στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1986 (Συνθήκη της ΕΕ)– «αποσκοπεί ιδιαίτερα στη μείωση του χάσματος μεταξύ των διαφόρων περιοχών και στη μείωση της καθυστέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών».

Η Συνθήκη της Λισαβόνας (άρθρο 174)2, προσθέτει μία ακόμα πτυχή στη συνοχή, αναφερόμενη στην «οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή», δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση «στις αγροτικές περιοχές, τις ζώνες που συντελείται βιομηχανική μετάβαση και τις περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά προβλήματα, όπως οι υπερβόρειες περιοχές που είναι ιδιαίτερα αραιοκατοικημένες και οι νησιωτικές, διασυνοριακές και ορεινές περιοχές».

Η πρωτοβουλία για τα Έξυπνα Νησιά.

Τα νησιά υποδέχονται σε τοπικό επίπεδο τις περισσότερες από τις υποδομές για τη διαχείριση των πόρων τους, ενώ η συχνά-έντονη εποχιακή ζήτηση υπηρεσιών κάνει το τίμημα πιο βαρύ εξίσου για τις υποδομές και τους πόρους.

Ως απάντηση, η Πρωτοβουλία για Έξυπνα Νησιά καλεί για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη διαχείριση των φυσικών πόρων και υποδομών. Αντλώντας έμπνευση από το πρόγραμμα Έξυπνες πόλεις, η πρωτοβουλία πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα με την επέκταση των συνεργιών πέραν της ενέργειας, των μεταφορών και των ΤΠΕ ώστε να συμπεριλάβει τη διαχείρηση των υδάτων και των αποβλήτων απαντώντας άμεσα στο αίτημα για κυκλική οικονομία.

Αυτή η νέα αφήγηση δείχνει ότι μέσω της ανάπτυξης των έξυπνων, ολοκληρωμένων λύσεων με τη χρήση των τεχνολογιών αιχμής, τα νησιά μπορεί να μετατραπούν σε έξυπνες συστάδες προσφέροντας ποιότητα ζωής στις τοπικές κοινότητες, ενώ παράλληλα θα βοηθήσει την Ευρώπη να γίνει μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία.

Η πρωτοβουλία για έξυπνα νησιά εκλαμβάνει τα νησιά ως ιδανικό τοπίο δοκιμών ικανό να φιλοξενήσει πιλοτικά σχέδια και να παράγει γνώση για έξυπνη και αποτελεσματική διαχείριση των πόρων και των υποδομών. Η γνώση αυτή μπορεί να μεταφερθεί στη συνέχεια σε ορεινές, αγροτικές και γενικά γεωγραφικά απομονωμένες περιοχές, αλλά και να κλίμακωθεί στο επίπεδο των πόλεων. Προσθέτοντας σε αυτή τα μοναδικά οικοσυστήματα, το σημαντικό κοινωνικό κεφάλαιο και την επιχειρηματική νοοτροπία, στα νησιά μπορούν να ξεκινήσουν οδοί τοπικής ανάπτυξης που συνδυάζουν άριστα τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές, οικονομικές και τεχνολογικές λύσεις και να εμπνεύσει επίσης άλλες νησιωτικές και ηπειρωτικές περιοχές.

Για να ξεκλειδωθεί το δυναμικό των νησιών, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε το ρόλο και να ενισχύσουμε τις δυνατότητες των τοπικών αρχών. Αν ενισχυθούν, θα είναι σε θέση να διασφαλίσουν τη βέλτιστη αξιοποίηση των υποδομών και των πόρων, θέτοντας τα θεμέλια για τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών. Επιπλέον, η διοίκηση στο νησί θα πρέπει να ενώσει τις δυνάμεις της με τους όλους τους κοινωνικούς φορείς΄ την επιχειρηματική κοινότητα, την έρευνητική κοινότητα, την κοινωνία των πολιτών για να προασπίσει μια αναπτυξιακή ατζέντα που θα προέρχεται από τους ίδιους και θα βοηθήσει τις νησιωτικές κοινότητες να αναβιώσουν.

Οι νησιωτικές πολιτικές των κρατών μελών

Με την πάροδο των χρόνων αναπτύχθηκαν επιμέρους πολιτικές για τις νησιωτικές περιοχές από τα κράτη μέλη εστιάζοντας στις εθνικές ιδιαιτερότητες τους και λιγότερο στις κοινά χαρακτηριστικά.

Στη Φινλανδία Ο νόμος για τη νησιωτική ανάπτυξη υποχρεώνει το κράτος και τους δήμους να εργαστούν για να εξασφαλίσουν τα μέσα βιοπορισμού και τη διαθεσιμότητα των μεταφορών και των υπηρεσιών στις νησιωτικές περιοχές4 όπως επίσης να προστατεύσουν το φυσικό περιβάλλον.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το “Πλαίσιο για τα Νησιά της Σκωτίας” που παρουσίασε η κυβέρνηση, αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των προβλημάτων διασύνδεσης, πληθυσμού, υλικών πόρων και μεταφορών μέσω των “Νησιωτικών Συμβουλίων” και του “νησιωτικού αποτυπώματος” όπου “θα επιδιώκουν να διασφαλίσουν ιδιαίτερες μέριμνες σε κάθε νόμο που υπάρχει σχετική δυνατότητα5”Επιπλέον στο σχέδιο για “Το Μέλλον της Σκωτίας6” η κυβέρνηση δεσμεύεται να νομοθετήσει για τη διασφάλιση της οικονομικής ενδυνάμωσης των νησιών.

Η κυβέρνηση της Πορτογαλίας χαρακτηρίζοντας τις Αζόρες7 ως υπερπόντια νησιά, όπως και τις Ισπανίας τις Κανάριες τις εντάσσει στη Συνθήκη του Άμστερνταμ όπου θεσπίζονται “ειδικά μέτρα αποσκοπούντα ιδίως στον καθορισμό των προϋποθέσεων εφαρμογής της παρούσας συνθήκης στις περιοχές αυτές, συμπε­ριλαμβανομένων κοινών πολιτικών” Ειδικότερα “μέτρα που αναφέρονται στο δεύτερο εδάφιο, λαμβάνει υπόψη τομείς όπως η τελωνειακή και εμπορική πολιτική, η φορολογική πολιτική, οι ελεύθερες ζώνες, η γεωργική και αλιευτική πολιτική, οι όροι προμήθειας πρώτων υλών και βασικών κατα­ναλωτικών αγαθών, οι κρατικές ενισχύσεις και οι προϋποθέσεις πρόσβασης στα διαρθρωτικά ταμεία και στα οριζόντια κοινοτικά προγράμματα”

Τα κροατικά νησιά περιλαμβάνουν όλα σχεδόν τα νησιά της Αδριατικής ανατολικής ακτής καθιστώντας τη Κροατία δεύτερο σε μέγεθος μεσογειακό αρχιπέλαγος . Για το σχεδιασμό και τη διαχείριση των παράκτιων ζωνών, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη, καθώς και την προσαρμογή στη κλιματική αλλαγή εκπονήθηκε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, λαμβάνοντας υπόψη ιδιαιτερότητες των νησιών εξαιτίας των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών τους. Το έργο “Ενσωμάτωση της κλιματικής πολυμορφίας και μεταβλητότητας στον παράκτιο σχεδιασμό και στις εθνικές στρατηγικές για ολοκληρωμένης διαχείρισης ακτών8“, χρηματοδοτείται από τη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος, και υλοποιείται από τη PAP / RAC24 από το Σπλιτ, σε συνεργασία με το Plan Bleu από τη Γαλλία, και διενεργεί περιβαλλοντικές παρεμβάσεις στην κροατική παράκτια ζώνη. Μέσα σε αυτό το έργο, για την Επαρχία Σιμπένικ Κνίν ετοιμάζεται ένα πρότυπο για όλες τις χώρες της Μεσογείου, και οι υπογράφοντες του εν λόγω πρωτοκόλλου αναλαμβάνουν την προετοιμασία της μοναδικής εθνικής στρατηγικής για την ολοκληρωμένη προστασία των ακτών και τη θαλάσσια διαχείριση.

Στην Ελλάδα τα νησιά αποτελούν ισχυρό πόλο έλξης τουριστών σε μια τουριστική περίοδο χρονικά διαρκώς μειούμενη. Τα έσοδα που δημιουργούνται δεν είναι ικανά να αντισταθμίσουν τις ζημιές που προκαλούνται όλο τον υπόλοιπο χρόνο λόγω της απομόνωσης τους. Με εξαίρεση τα νησιά που έχουν αναλογικά μεγάλο πληθυσμό, όλα τα υπόλοιπα αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες τους σε νερό, μεταφορές, υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης. Επιπρόσθετα, τα τελευταία χρόνια, τα ελληνικά νησιά καλούνται να διαχειριστούν το κόστος της υποδοχής και φιλοξενίας προσφύγων που κατευθύνονται στην ηπειρωτική Ευρώπη. Οι ανάγκες αυτές οδήγησαν την Ελληνική Κυβέρνηση να αναδείξει ένα Εθνικό Σχέδιο για τη Νησιωτική Πολιτική.

Η κοινή στάση των Ευρωπαϊκών Κρατών και πολιτών.

Τα νησιά της Ευρώπης αριθμούν πάνω από 21 εκατομμύρια κατοίκους. Αυτό αντιστοιχεί σε 4% του συνολικού της πληθυσμού. Οι δομικές κοινωνικές αδυναμίες που αναλύθηκαν, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής πολιτικής για την αντιμετώπιση τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολο της οφείλει να αναγνωρίσει τις ιδιαίτερες αυτές αδυναμίες για τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής όπως και τις ευκαιρίες για ανάπτυξη με έμφαση στη καινοτομία, τη πράσινη ενέργεια και τη γαλάζια οικονομία.

Οι κάτοικοι πολλών νησιών της Ευρώπης στερούνται βασικών αγαθών λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης και του μικρού πληθυσμού. Επομένως αδυνατούν να ευεργετηθούν από τις οικονομίες κλίμακας και τους κανόνες του υγιούς ανταγωνισμού. Τα χαρακτηριστικά αυτά αφορούν νησιά σε όλη την Ευρώπη και καθιστούν τη νησιωτικότητα ένα από τα δομικά στοιχεία της. Η αντιμετώπιση των ανισοτήτων στα νησιά οφείλει να είναι κοινή αλλιώς αν αφεθεί αποκλειστικά στα κράτη μέλη θα δημιουργήσει συνθήκες μεταξύ τους ανταγωνισμού και σε πολλές περιπτώσεις ερημοποίηση. Η συγκροτημένη αυτή παρέμβαση σκοπεύει στην ισότητα των νησιωτών έναντι των άλλων πολιτών της Ευρώπης και τη βιωσιμότητα των νησιών.

Η ιδιαίτερη γεωγραφική κατάσταση ορισμένων μικρών νησιών της Ευρώπης συνεπάγεται επιπλέον δαπάνες μεταφοράς όσον αφορά τον εφοδιασμό με προϊόντα τα οποία είναι βασικά για την ανθρώπινη κατανάλωση, για τη μεταποίηση ή ως γεωργικές εισροές. Επιπλέον, άλλοι αντικειμενικοί παράγοντες που προκύπτουν λόγω του νησιωτικού χαρακτήρα και της απόστασης από τις αγορές συνεπάγονται για τους εμπορευόμενους και τους παραγωγούς των νησιών της Ευρώπης πρόσθετες επιβαρύνσεις που δημιουργούν σοβαρό μειονέκτημα για τις δραστηριότητές τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, εμπορευόμενοι και παραγωγοί διατελούν σε «διπλής νησιωτικότητας», δεδομένου ότι ο εφοδιασμός τους πραγματοποιείται μέσω άλλων νησιών. Τα μειονεκτήματα αυτά μπορούν να μετριαστούν με τη μείωση των τιμών των εν λόγω βασικών προϊόντων.

Συνεπώς, για να εξασφαλισθεί ο εφοδιασμός των μικρών νησιών της Ευρώπης και να αντισταθμιστούν οι επιπλέον δαπάνες που προκύπτουν λόγω του νησιωτικού χαρακτήρα, της μικρής έκτασης των εν λόγω νησιών και της απόστασής τους από τις αγορές, απαιτείται η θέσπιση ειδικού καθεστώτος εφοδιασμού κατ’ αναλογία του κανονισμού 229/20139 σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για τη γεωργία στα μικρά νησιά του Αιγαίου. Η ακτοπλοΐα είναι για τα μικρά νησιά ότι και οι λεωφόροι για τη στεριά. Είναι δημόσιο αγαθό και βασικός όρος επιβίωσης των νησιωτών. Δεν μπορεί και δεν πρέπει αν τίθεται με όρους αυστηρά εμπορικού συμφέροντος. Είναι μια υπηρεσία που πρέπει να παρέχεται με αντίστοιχο κόστος για τις ίδιες χιλιομετρικές αποστάσεις, με ποιοτικά μέσα, και σε ικανοποιητική συχνότητα.

Το κόστος ζωής αυξάνεται από την απουσία βασικών δημόσιων υπηρεσιών στο νησί. Το γεγονός ότι ιδιαίτερα στα μικρά νησιά απουσιάζουν βασικές υπηρεσίες όπως εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα, β’θμιας βαθμίδες εκπαίδευσης, οικονομικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες, υποχρεώνουν τους κατοίκους των νησιών να μετακινούνται για να καλύψουν πολύ βασικές ανάγκες στα μεγαλύτερα νησιά ή τα μεγάλα αστικά κέντρα. Οι μετακινήσεις αυτές επιβαρύνουν δυσανάλογα τους νησιώτες και αρκετές φορές και το κράτος. Αυτό μεταφράζεται σε κόστος μετακίνησης, κόστος διαμονής, επιπλέον του κόστους παροχής υπηρεσίας. Η έλλειψη εξειδικευμένου γιατρού στα μικρά νησιά, αυξάνει πολλές φορές τον αριθμό των διακομιδών, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις, αν υπήρχε έμπειρος γιατρός με χρήση τηλεϊατρικής θα είχε αποτρέψει. Το κόστος μιας διακομιδής κυμαίνεται από 15.000 έως 30.000 ευρώ. Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι τα τελευταία ιδίως χρόνια να εντοπίζεται μια μικρή αλλά σταθερή τάση μείωσης του πληθυσμού στα νησιά από το 2012 μέχρι και σήμερα.

Ταυτόχρονα η απομόνωση και ο μικρός πληθυσμός δύναται να δημιουργήσουν συνθήκες ολιγοπωλίου ή μονοπωλίου. Η οικονομική ζωή γίνεται δυσχερής λόγω ολιγοπωλιακών συνθηκών. Οι κανόνες ανταγωνισμού δεν μπορούν να εφαρμοστούν σε τόσο μικρή αγορά. Από τη στιγμή που τέθηκε σε εφαρμογή ο νόμος 3577/1992 αυξήθηκε το κόστος επιδότησης γενικού οικονομικού συμφέροντος

Οι ολιγοπωλιακές αγορές ωθούν τις τιμές των προϊόντων σε επίπεδα αρκετά υψηλότερα από τις ανταγωνιστικές, γεγονός που έχει διπλή αρνητική επίδραση Α) στην κατανάλωση εφόσον αποσπάται σημαντικό μέρος πλεονάσματος του καταναλωτή, μειώνοντας το επίπεδο κοινωνικής ευημερίας, Β) στην παραγωγή, αυξάνοντας το κόστος των παραγόμενων αγαθών και υπηρεσιών. Για την αντιμετώπιση των δυσχερειών αυτών αναγκαία κρίνεται η διατίμηση στα βασικά καταναλωτικά προϊόντα των μικρών νησιών.

Σύμφωνα και με την έκκληση του Ευρωκοινοβουλίου, ο ορισμός και η κατηγοριοποίηση των νησιών πρέπει να γίνεται με κατάλληλο τρόπο ώστε να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο οι διαφορές και οι ιδιαιτερότητές τους, αλλά επίσης και η ειδική τους κατάσταση με βάση το άρθρο 174 ΣΛΕΕ, το οποίο αναγνωρίζει την κατάσταση των νησιωτικών περιοχών. Η Ένωση λοιπόν είναι αναγκαίο να δημιουργήσει μια ομοιογενή ομάδα αποτελούμενη από όλες τις νησιωτικές περιοχές η Επιτροπή να λάβει υπόψη, εκτός από το ΑΕΠ, και άλλους στατιστικούς δείκτες που να αντικατοπτρίζουν την οικονομική και κοινωνική τρωτότητα ως αποτέλεσμα των φυσικών μόνιμων μειονεκτημάτων. Εν προκειμένω κρίνεται αναγκαίο να εισαχθούν οι δείκτες πρόσβασης σε νερό, εκπαίδευση, υπηρεσίες υγείας, προσδόκιμου ζωής, NEETS, όριο φτώχειας (poverty index), οικονομικά ενεργού πληθυσμού, ίδρυσης επιχειρήσεων.

Τα βήματα για μια κοινή νησιωτική πολιτική

Κεντρικής σημασίας ζήτημα είναι η θεσμική μέριμνα για την άρση των παραπάνω δομικών εμποδίων της νησιωτικότητας. Η εισαγωγή ρήτρας νησιωτικότητας στις μελλοντικές οδηγίες για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στα νησιά θα χρειαστεί ώστε να υπάρξει η απαραίτητη ευελιξία στην εφαρμογή των κανόνων. Τα ουσιαστικά ζητήματα που θα λαμβάνονται υπόψη στη ρήτρα νησιωτικότητας αφορούν τις συνθήκες ανεφοδιασμού και μετακίνησης, τους κανόνες του ανταγωνισμού (κρατικών ενισχύσεων), το επιπεδο διαβίωσης και την κατανομή των κοινοτικών πόρων.

Κρίνεται αναγκαίο να ξεκινήσει μια εκτεταμένη συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η οποία θα βασίζεται στο ψήφισμα του Φεβρουαρίου 2016 “ Special situation of islands” European Parliament resolution of 4 February 2016 on the special situation of islands10 για να υλοποιηθούν τα αιτήματα που δεν υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οίτι: Τα αιτήματα αυτά αφορούσαν την ίδρυση ενός Ευρωπαϊκού Στρατηγικού Πλαισίου για τα νησιά, την ίδρυση γραφείου νήσων στη DG REGIO, την υποβολή της έκθεσης “Ατζέντα για τα νησιά της Ευρώπης” και την λήψη υπόψη στο σχεδιασμού του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου την ειδική κατάσταση των νήσων11.

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι ανάγκη να τεθεί σε όλες τις σχετικές επιτροπές η ανάγκη για μια ξεχωριστή νησιωτική πολιτική. Για τη στήριξη των πολιτικών συνοχής κρίνεται απαραίτητη η δημιουργία ενός ξεχωριστού διαρθρωτικού ταμείου για τη νησιωτικότητα κατ’ αντιστοιχία του Ταμείου Συνοχής. Ένα ταμείο που θα αντικατοπτρίζει και τη βούληση της Ε.Ε. για κοινή νησιωτική πολιτική στην Ευρώπη.

Οι άξονες που θα εξειδικεύουν τις δράσεις θα αφορούν (1) τη ποιότητα ζωής και (2) την οικονομική ανάπτυξη. Οι κανονισμοί που θα καθορίζουν τα διαθέσιμα ποσά της νησιωτικής πολιτικής για τη περίοδο 2021-2027 θα αποτελούν μέρος των «δημοσιονομικών προοπτικών», του επταετούς Ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Θα πρέπει το σύνολο των νησιωτικών περιοχών να κατατάσσονται στη κατηγορία των “less developed regions”

Βασική αρχή την Ένωσης είναι πως όλοι οι πολίτες πρέπει να απολαμβάνουν κοινά προνόμια και κοινές υποχρεώσεις. Η ισοτιμία και ισονομία των πολιτών είναι Ευρωπαϊκό κεκτημένο. Με άξονα αυτές τις αρχές η Ευρώπη οδεύει, μέσα από σημαντικές δυσκολίες στην Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Κάθε φορά που η Ευρώπη αντιλαμβάνεται ότι μια ομάδα πολιτών ή μια παραγωγική δραστηριότητα κινδυνεύει να βρεθεί στο περιθώριο, εφαρμόζει προστατευτικές πολιτικές όπως η Κοινή Αγροτική Πολιτική. Σήμερα, η εφαρμογή ενιαίων κανόνων σε περιοχές απομονωμένες, με ιδιαίτερα προβλήματα πρόσβασης και αναγνωρισμένες αδυναμίες λειτουργίας των βασικών κανόνων της αγοράς, αποκλείουν τους πολίτες των νησιών από το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο.

Η ανελαστική εφαρμογή ενιαίων κανόνων σε απομονωμένες περιοχές, δημιουργεί πολίτες β’ κατηγορίας. Άρα είναι ανάγκη η κατανομή των πόρων να γίνεται με όρους αναλογικότητας.

Άρα, η επιλογή που έχει η Ευρώπη σήμερα, είναι να εφαρμόσει ενιαίους κανόνες και να μην έχει ισότιμους πολίτες. Η να επιτρέψει ευελιξία εφαρμογής ενιαίων κανόνων διασφαλίζοντας την ισοτιμία όλων των Ευρωπαίων πολιτών. Η σύνοδος κορυφής των ηγετών της Ε.Ε. Με τη προεδρία της Μάλτας, ενός κράτους-νησιού που παλεύει διαχρονικά να υπερβεί τα αναπτυξιακά εμπόδια που δημιουργεί η γεωγραφία, αποτελεί μια ιστορική ευκαιρία για την ανάδειξη της πολιτικής συνοχής για τη νησιωτικότητα.

Σημειώσεις:
1 https://europa.eu/european-union/sites/europaeu/files/docs/body/treaty_of_amsterdam_el.pdf
2 http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012E/TXT&from=EL
3http://www.aegean.gr/lid/internet/elliniki_ekdosi/Dimosieuseis/Politiki-Nision.htm
4Ένα νησί αποτελείται από μάζες της γης που περιβάλλεται από νερό, με ή χωρίς μόνιμη οδική σύνδεση. Ένα νησί που μοιάζει περιοχή που χωρίζονται από τις πλωτές οδούς θεωρείται, επίσης, να είναι ένα νησί.
5https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/414644/Islands_Proofing_Guidelines_-_170315__Summit_.pdf
6 http://www.gov.scot/Publications/2014/06/2708/5
7http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2015/567667/IPOL_STU(2015)567667_EN.pdf
8https://unfccc.int/files/national_reports/annex_i_natcom_/application/pdf/hrv_nc6.pdf
9http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32013R0229&from=EN
10http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&language=EN&reference=P8-TA-2016-0049
11http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P8-TA-2016-0049+0+DOC+XML+V0//EL
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s